معمولا وقتی سخن از جراحی می‌شود، برش‌های گسترده، خون ریزی های شدید و بخیه های متعددی در ذهن تداعی می‌شوند؛ اما لزوما همه‌ی جراحی ها این گونه نیستند. جراحی لاپاراسکوپی روشی می باشد که با توجه به پیشرفت های قابل توجه در زمینه ی جراحی نیاز به برش های عظیم و عمیقی نداشته، مدت زمان کوتاه یا نسبتا کوتاهی دارد به گونه ای که سرپایی قلمداد می شود، دردی در طول عمل احساس نشده و بهبودی سریع و مطلوبی نسبت به روش های مورد استفاده ی قبلی دارد. مقرون به صرفه بودن و تشخیص های مفید و موثری که با لاپاروسکوپی به دست می آید از دیگر مزیت هایی است که باعث شده است برای اقدامات متعدد توسط پزشکان و تیم جراحی مورد استفاده قرار بگیرد.

اکنون ممکن است سوالات زیادی در خصوص این روش در ذهن شما نقش بسته باشد.در ادامه ی این مقاله شما با این روش، چگونگی انجام آن، کاربرد، عوارض، آمادگی های لازم ، مراقبت ها، بهبودی و نتایج طبیعی و غیر طبیعی بیش تر آشنایی خواهید یافت.

اگر به دنبال انجام جراحی لاپاراسکوپی هستید، انتخاب جراح باتجربه و آشنایی با شرایط اختصاصی هر بیمار اهمیت زیادی دارد. در جراحی‌های چاقی مانند اسلیو و بای‌پس معده نیز استفاده از روش لاپاراسکوپی به مهارت و تجربه جراح در انجام جراحی‌های پیشرفته کم‌تهاجمی نیاز دارد. دکتر پدرام طالبیان با تمرکز بر جراحی چاقی، متابولیک و لاپاراسکوپی پیشرفته، بیماران را بر اساس شرایط پزشکی و نیازهای اختصاصی آنها برای انتخاب روش مناسب جراحی ارزیابی می‌کند.

مقالات پیشنهادی:

جراحی لاپاراسکوپی اسلیو معده | جراحی لاپاراسکوپی بای پس کلاسیک معده

جراحی لاپاراسکوپی یکی از روش‌های کم‌تهاجمی جراحی است که در آن، به جای ایجاد یک برش بزرگ، جراح از طریق چند برش کوچک به داخل حفره شکم دسترسی پیدا می‌کند. در این روش، لاپاراسکوپ که یک لوله باریک مجهز به دوربین و منبع نور است، وارد بدن می‌شود و تصاویر داخل شکم را با بزرگنمایی مناسب روی مانیتور نمایش می‌دهد.

این روش امروزه در بسیاری از جراحی‌های شکمی و لگنی کاربرد دارد و در برخی از جراحی‌ها علاوه بر تشخیص، امکان انجام کامل فرآیند درمان نیز از طریق همین برش‌های کوچک وجود دارد. میزان تهاجم کمتر، برش‌های کوچک‌تر و معمولاً دوره نقاهت کوتاه‌تر از جمله دلایلی هستند که باعث شده‌اند جراحی لاپاراسکوپی در بسیاری از اعمال جراحی جایگزین روش باز شود.

چگونگی انجام جراحی لاپاراسکوپی

جراحی لاپاراسکوپی معمولاً به صورت سرپایی انجام می‌شود. این بدان معنی است که شما می توانید همان روز جراحی به خانه بروید. ممکن است در یک بیمارستان یا یک مرکز جراحی سرپایی انجام شود

برای این نوع جراحی احتمالاً به شما بیهوشی عمومی داده می شود. این بدان معناست که شما در این روش به خواب فرو می‌روید و دردی احساس نمی کنید. برای دستیابی به بیهوشی عمومی، رگ گیری انجام می شود. (IV) و ازاین طریق، متخصص بیهوشی شما می تواند داروهای خاصی به شما بدهد و همچنین مایعات بدن را تأمین کند. (سرم تراپی)

در بعضی موارد به جای بیهوشی از بی‌حسی موضعی استفاده می شود .بی‌حس کننده موضعی ناحیه را بی‌حس می کند، بنابراین حتی اگر در حین جراحی بیدار باشید، دردی احساس نخواهید کرد.

در حین جراحی لاپاراسکوپی، جراح برشی در زیر شکم شما ایجاد می‌کند و سپس یک لوله کوچک به نام کانول فرو می‌کند. از کانول برای تورم شکم شما با گاز دی‌اکسید کربن استفاده می‌شود. این گاز به جراح شما اجازه می‌دهد تا اعضای شکم شما را با وضوح بیشتری ببیند.

به محض تورم شکم، جراح لاپاراسکوپ را از طریق برش وارد می‌کند. دوربین متصل به لاپاراسکوپ تصاویر را بر روی صفحه نمایش می‌دهد و به جراح اجازه می‌دهد اعضای بدن شما، در آن واحد مشاهده شوند.

تعداد و اندازه برش ها بستگی به هدف جراح برای تایید یا رد بیماری های خاص دارد. به طور کلی، 1 الی 4 برش به شما داده می‌شود که طول هر یک بین 1 تا 2 سانتی متر است. این برش ها امکان قرار دادن ابزار‌های دیگر را فراهم می‌کند. به عنوان مثال، ممکن است جراح شما نیاز به استفاده از ابزار جراحی دیگری برای انجام نمونه برداری داشته باشد (بیوپسی). در طی بیوپسی، نمونه کوچکی از بافت عضو گرفته می شود تا ارزیابی شود.

پس از انجام مراحل، ابزارها برداشته می‌شوند. برش‌های شما سپس با بخیه یا نوار جراحی بسته می‌شود یا  ممکن است باند بر روی برش ها قرار گیرد.

مزایای جراحی لاپاراسکوپی چیست؟

جراحی لاپاراسکوپی در مقایسه با بسیاری از روش‌های جراحی باز، با ایجاد برش‌های کوچک‌تر انجام می‌شود و به همین دلیل می‌تواند مزایایی برای بیمار داشته باشد. البته انتخاب این روش به نوع جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد و در همه موارد نمی‌توان از لاپاراسکوپی استفاده کرد.

مهم‌ترین مزایای جراحی لاپاراسکوپی عبارت‌اند از:

• برش‌های کوچک‌تر: در لاپاراسکوپی معمولاً به جای یک برش بزرگ، چند برش کوچک ایجاد می‌شود.

• درد و ناراحتی کمتر پس از عمل: به دلیل کوچک‌تر بودن برش‌ها، بسیاری از بیماران درد و ناراحتی کمتری را در دوره پس از جراحی تجربه می‌کنند.

• دوره نقاهت کوتاه‌تر: در بسیاری از جراحی‌ها، بیمار می‌تواند فعالیت‌های روزمره خود را زودتر از جراحی باز از سر بگیرد.

• کاهش احتمال ایجاد اسکار قابل توجه: محل برش‌های کوچک معمولاً آثار کمتری نسبت به برش‌های بزرگ جراحی باز باقی می‌گذارد.

• کاهش مدت بستری در برخی جراحی‌ها: بسته به نوع عمل و شرایط بیمار، ممکن است بیمار مدت کوتاه‌تری در بیمارستان بماند.

• دید مناسب جراح: دوربین لاپاراسکوپ تصویر بزرگ‌نمایی‌شده‌ای از محل جراحی در اختیار جراح قرار می‌دهد و امکان مشاهده دقیق‌تر ساختارهای داخل بدن را فراهم می‌کند.

با وجود این مزایا، لاپاراسکوپی همچنان یک عمل جراحی است و مانند هر جراحی دیگری می‌تواند با خطرات و عوارض همراه باشد. تصمیم‌گیری درباره استفاده از این روش باید بر اساس نوع بیماری، وضعیت عمومی بیمار و نظر جراح انجام شود.

کاربرد جراحی لاپاراسکوپی

پس از انجام مراحل، ابزارها برداشته می‌شوند. برش های شما سپس با بخیه یا نوار جراحی بسته می‌شود یا  ممکن است باند بر روی برش ها قرار گیرد.

پزشک ممکن است لاپاراسکوپی را برای بررسی اندام های زیر توصیه کند:

• آپاندیس
• كيسه صفرا
• کبد
• لوزالمعده (پانکراس)
• روده کوچک و روده بزرگ (کولون)
• طحال
• معده
• اندام های لگن یا تولید مثل

با مشاهده این مناطق با لاپاراسکوپ، پزشک می‌تواند موارد زیر را تشخیص دهد:

• توده شکمی یا تومور
• مایع در حفره شکم
• بیماریهای کبدی
• اثر بخشی روش های درمانی خاص
• درجه پیشرفت یک سرطان خاص

همچنین بلافاصله پس از تشخیص ممکن است پزشک بتواند مداخله ای برای درمان بیماری شما انجام دهد.

تفاوت جراحی لاپاراسکوپی و جراحی باز چیست؟

تفاوت اصلی این دو روش در نحوه دسترسی جراح به محل مورد نظر است. در جراحی باز، معمولاً یک برش بزرگ‌تر برای دسترسی مستقیم به اندام یا ناحیه مورد نظر ایجاد می‌شود؛ در حالی که در جراحی لاپاراسکوپی، جراح از طریق چند برش کوچک و با کمک دوربین و ابزارهای مخصوص عمل را انجام می‌دهد.

در نتیجه، لاپاراسکوپی در بسیاری از موارد می‌تواند با آسیب کمتر به بافت‌های اطراف، درد کمتر پس از عمل و دوره بهبودی کوتاه‌تر همراه باشد. با این حال، این موضوع به نوع جراحی و شرایط هر بیمار بستگی دارد و نمی‌توان گفت لاپاراسکوپی همیشه روش مناسب‌تری نسبت به جراحی باز است.

در برخی شرایط نیز ممکن است جراح در ابتدا جراحی را به روش لاپاراسکوپی آغاز کند اما در صورت وجود شرایط خاص یا بروز مشکل، ادامه عمل به روش باز نیاز داشته باشد. بنابراین، انتخاب روش جراحی باید بر اساس ارزیابی دقیق بیمار و تشخیص جراح انجام شود.

عوارض جراحی لاپاراسکوپی

عوارض شایع

رایج ترین خطرات مرتبط با جراحی لاپاراسکوپی خونریزی، عفونت و آسیب به اندام های شکم شما است. با این حال، این موارد نادر هستند همچنین درد شانه بعد از عمل معمول است. این درد معمولاً ناشی از گاز دی اکسیدکربن است که برای تورم شکم شما ایجاد می شود تا فضای کاری برای ابزارهای جراحی ایجاد شود. این گاز می تواند باعث تحریک دیافراگم شما شود که اعصاب آن با اعصاب شانه شما مشترک است. همچنین ممکن است مقداری نفخ ایجاد کند.این ناراحتی باید طی دو روز برطرف شود.

• عوارض ناشی از بیهوشی عمومی
• التهاب دیواره شکم
• لخته خون ، که می تواند به لگن، پاها یا ریه ها برسد(آمبولی)

احتمال آسیب اندکی به اندام های معاینه شده در حین جراحی لاپاراسکوپی وجود دارد. در صورت سوراخ شدن اندام ممکن است خون و مایعات دیگر از بدن شما نشت کند. در این حالت، برای جبران آسیب به جراحی دیگری نیاز خواهید داشت.

آیا جراحی لاپاراسکوپی درد دارد؟

از آنجا که جراحی لاپاراسکوپی معمولاً تحت بیهوشی انجام می‌شود، بیمار در زمان عمل درد را احساس نمی‌کند. با این حال، پس از جراحی ممکن است در محل برش‌ها، شکم یا حتی شانه‌ها احساس درد و ناراحتی وجود داشته باشد.

درد شانه پس از لاپاراسکوپی معمولاً به دلیل گازی است که برای ایجاد فضای کافی در حفره شکم استفاده می‌شود. این درد در بیشتر موارد موقتی است و با کاهش گاز و بهبود شرایط بدن برطرف می‌شود.

میزان درد پس از عمل به نوع جراحی، تعداد و محل برش‌ها، وضعیت جسمی بیمار و آستانه تحمل درد بستگی دارد. پزشک نیز در صورت نیاز داروهای مناسب برای کنترل درد تجویز می‌کند.

جراحی لاپاراسکوپی برای چه کسانی پیشنهاد نمی‌شود؟

در برخی شرایط، جراح شما ممکن است خطر جراحی لاپاراسکوپی تشخیصی را بیش از حد زیاد بداند تا مزایای استفاده از یک روش کم تهاجمی را تضمین کند. این وضعیت اغلب برای کسانی که جراحی های قبلی شکم انجام شده‌اند رخ می‌دهد، که خطر ایجاد چسبندگی بین ساختارهای شکم را افزایش می‌دهد. اگر چسبندگی وجود داشته باشد انجام جراحی لاپاراسکوپی بسیار بیشتر طول می‌کشد و خطر صدمه به اندام‌ها را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، از آن جایی که طی این روش گاز وارد فضای شکمی می‌شود می تواند قلب و ریه‌ها را تحت تاثیر قرار دهد.لذا تایید مشاورقلب و ریه مورد نیاز می باشد. از طرف دیگر برای انجام بیهوشی تایید متخصص بیهوشی نیز ضرورت دارد.

آمادگی های قبل از عمل

شما باید در مورد هر داروی تجویز شده یا بدون نسخه پزشک به پزشک خود بگویید. پزشک به شما می گوید که چگونه باید قبل و بعد از عمل استفاده شود. پزشک شما ممکن است دوز هر دارویی را که می تواند نتیجه لاپاراسکوپی را تحت تأثیر قرار دهد، تغییر دهد. این داروها شامل موارد زیر است:

• داروهای ضد انعقاد خون ویا داروهای رقیق کننده خون مثل هپارین، وارفارین، انوکساپارین و موارد مشابه صنعتی و گیاهی
• داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) ، از جمله آسپرین، دیکلوفناک، ایبوپروفن، ناپروکسن، مفنامیک اسید، پیروکسیکام و سایر دارو هایی که در این گروه جای می گیرند.

هم چنین سایر داروها که روی لخته شدن خون تأثیر می گذارند:

• مکمل های گیاهی یا غذایی
• ویتامین K

اگر باردار هستید یا فکر می کنید ممکن است باردار باشید نیز باید به پزشک خود بگویید. این کار خطر آسیب رساندن به جنین در حال رشد را کاهش می دهد. قبل از لاپاراسکوپی، همان گونه که اشاره شد نیاز به تایید مشاور قلب، ریه و بیهوشی می باشد.

پزشک ممکن است آزمایش خون، تجزیه ادرار، الکتروکاردیوگرام (EKG یا ECG) و اشعه ایکس قفسه سینه  X-ray)chest) را تجویز کند. پزشک شما همچنین ممکن است آزمایش های تصویربرداری خاصی را انجام دهد، از جمله سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا اسکن ام‌آر‌آی

این آزمایشات می تواند به پزشک کمک کند تا ناهنجاری مورد بررسی در حین لاپاراسکوپی را بهتر درک کند. علاوه بر این نتایج حاصله راهنمای بصری بهتری از فضای شکمی فراهم می کنند که می تواند اثر لاپاراسکوپی را بهبود بخشد.

احتمالاً لازم است حداقل هشت ساعت قبل از جراحی لاپاراسکوپی از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. شما همچنین باید ترتیب دهید که یک عضو خانواده یا دوست شما پس از طی مراحل، شما را به خانه برساند زیرا بیهوشی عمومی باعث خواب آلودگی و عدم توانایی در رانندگی تا چندین ساعت پس از جراحی می شود.

مراقبت های بعد از عمل

بعد از عمل جراحی لاپاراسکوپی، مهم است که علائم عفونت را بررسی کنید. در صورت تجربه موارد زیر با پزشک خود تماس بگیرید:

• تب یا لرز
• درد شکمی که با گذشت زمان شدیدتر می شود
• قرمزی، تورم، خونریزی یا ترشح در محل های برش
• حالت تهوع یا استفراغ مداوم
• سرفه مداوم
• تنگی نفس
• ناتوانی در ادرار کردن
• احساس سبکی سر

در صورت دریافت بیهوشی عمومی، بهتر است یکی از اعضای خانواده یا دوست شما را به خانه منتقل کند. اثرات بیهوشی عمومی معمولاً چند ساعت طول می کشد، بنابراین رانندگی پس ازعمل ممکن است ایمن نباشد.

در روزهای پس از جراحی لاپاراسکوپی، ممکن است در مناطقی که برش داده شده، احساس درد و ضربان متوسط داشته باشید. هر درد یا ناراحتی باید ظرف چند روز بهبود یابد. پزشک شما ممکن است برای تسکین درد دارو تجویز کند.

بهبودی و ریکاوری

وقتی جراحی تمام شد ، قبل از مرخص شدن از بیمارستان چندین ساعت تحت نظر خواهید بود. علائم حیاتی شما ، مانند تنفس و ضربان قلب، پیاپی کنترل می شود.

کارکنان بیمارستان همچنین عکس العمل های سوء نسبت  به بیهوشی یا روش، وهمچنین خونریزی طولانی مدت را کنترل می‌کنند.

معمولاً می توانید طی یک هفته تمام فعالیت های عادی خود را از سر بگیرید. لازم است حدود دو هفته پس از جراحی لاپاراسکوپی در یک جلسه قرار ملاقات با پزشک خود شرکت کنید.

در اینجا چند کار وجود دارد که می‌توانید برای اطمینان از بهبودی ساده تر انجام دهید:

• برای کاهش خطر لخته شدن خون، به محض امکان فعالیت سبک را شروع کنید.
• بیشتر از حد معمول بخوابید.
• برای تسکین درد گلو درد از قرص های گلو استفاده کنید.
• لباسهای گشاد بپوشید

ترخیص و مدت زمان بستری

زمان ترخیص شما متفاوت خواهد بود. بستگی دارد به:

• وضعیت جسمی کلی شما
• نوع بیهوشی مورد استفاده
• واکنش بدن شما نسبت به جراحی
• در برخی موارد، ممکن است مجبور شوید یک شب در بیمارستان بمانید.

نتایج جراحی لاپاراسکوپی

اگر نمونه برداری انجام شود، یک پاتولوژیست آن را بررسی می کند و سپس گزارشی با جزئیات نتایج برای پزشک ارسال می‌شود پاتولوژیست پزشکی است که در تجزیه و تحلیل بافت تخصص دارد.

نتایج طبیعی ناشی از جراحی لاپاراسکوپی، عدم وجود خونریزی شکمی، فتق و انسداد روده را نشان می‌دهد. آنها همچنین به این معنی هستند که تمام اعضای بدن شما سالم هستند.

نتایج غیر طبیعی ناشی از جراحی لاپاراسکوپی شرایط خاصی را نشان می‌دهد، از جمله:

• چسبندگی یا اسکار (اثر زخم) های جراحی
• فتق
• آپاندیسیت، التهاب روده‌ها
• فیبروم، یا رشد غیرطبیعی در رحم
• کیست یا تومور
• سرطان
• کله سیستیت، التهاب مثانه و صفرا
• آندومتریوز، ( اختلالی است که در آن بافت تشکیل دهنده پوشش رحم در خارج از رحم رشد می‌کند)
• آسیب یا ضربه به عضوی خاص
• بیماری التهابی لگن، عفونت اندام‌های تولید مثل

پزشک برای تعیین نتایج، قرار ملاقات با شما می‌گذارد. اگر یک وضعیت پزشکی جدی پیدا شود، پزشک گزینه‌های مناسب درمانی را با شما در میان می‌گذارد و با شما همکاری می‌کند تا طرحی برای رسیدگی به آن وضعیت ارائه داده شود.

مشاوره برای جراحی لاپاراسکوپی

انتخاب روش جراحی به نوع بیماری، شرایط جسمی، سابقه پزشکی و تشخیص جراح بستگی دارد و نمی‌توان یک روش واحد را برای همه بیماران مناسب دانست. اگر برای انجام جراحی لاپاراسکوپی، به‌ویژه در زمینه جراحی چاقی و متابولیک، نیاز به بررسی شرایط خود دارید، می‌توانید برای دریافت مشاوره تخصصی از دکتر پدرام طالبیان و تیم درمانی مرکز اقدام کنید تا مناسب‌ترین روش درمان بر اساس شرایط شما بررسی شود.